تبلیغات
انجمن مهر ایران

زابُل، یکی از شهرهای ایران در استان سیستان و بلوچستان است. این شهر مرکز شهرستان زابل است. زابل (زابلستان) در قدیم (سِکِستان یا سجستان (سیستان) و نیمروز نامیده می‌شد. محلی که امروز زابل نامیده می‌شود در گذشته زمین‌هایی با تپه‌هایی از سبزه زار ها و رسوبات دریایی بوده که قسمتی ازآن در مسیر رودخانه هیرمند قرار داشته‌است. با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی‌های اطراف آن افزوده شد و با اتصال این منطقه به روستای حسین آباد، آبادی بزرگی تشکیل گردیده‌است. بعدها تأسیس پادگان نظامی بر اهمیت آن افزوده‌است. در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی بر طبق مصوبه هیات وزیران، آن آبادی را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به مرکز سیستان تبدیل شد.
 

جغرافیا
تقسیمات کشوری
شهرستان زابل با مساحت ۱۵٬۱۹۷ کیلومتر مربع در شمال شرقی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان ۲۱۳ کیلومتر است. این شهرستان دارای تعداد ۶ مرکز شهری و ۵ بخش، ۱۷ دهستان و ۹۳۲ آبادی دارای سکنه‌است.

عوارض طبیعی
ارتفاعات، رودخانه‌ها، قنات، چاه و چشمه‌ها(اعم از فصلی و غیر فصلی) سرچشمه رودخانه و منتهی به ارتفاعات این شهرستان کوه خواجه وقلعه رستم است که در غرب زابل قرار دارد و رودخانه هیرمند و شیله از رودخانه‌های این شهرستان می‌باشد. اماصدهارودخانه وجویباروکانال دراین شهرستان حاصل خیز وجود دارد ازجمله ارتفاعات ان کوههای پلنگ کوه ولونکه می‌باشد که کوههای سیستان وبلوچستان رابه کوههای خراسان وصل می‌نماید

آب
آب این شهرستان ازطریق حلقه چاه - رشته قنات - رشته چشمه با میزان آبدهی متوسط ورودخانه‌های هیرمند بامیزان آبدهی متوسط سالانه۳هزارمیلیون مترمکعب تامین می‌شود.

آب‌وهوا
شهرستان زابل آب‌وهوای بیابانی گرم و خشک دارد. میانگین بارش سالانه در این شهرستان میلی متر ۷۴و متوسط دمای آن در سال ۸۲ از ۴۰ الی ۱۰- درجه سانتی گراد در تغییر است.

تاریخچه
شهرستان زابل در قدیم سیستان و نیمروز -اریاپولیس و... خوانده می‌شد. محلی که امروز زابل نامیده می‌شود بیش ازآن زمین‌هایی با تپه‌هایی از رسوبات دریایی بود که قسمتی از آن درمسیر رودخانه قرار داشت با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی‌های اطراف آن افزوده شد و بااتصال این منطقه به روستای حسین آباد، آبادی بزرگی تشکیل گردید. بعدها تأسیس پادگان نظامی براهمیت آن افزود. در سال ۱۳۱۴ شمسی طبق تصویب‌نامه هیات وزیران، آن آبادی را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ شمسی به مرکز سیستان تبدیل شد. از ارتفاعات مهم این شهرستان کوه خواجه و قلعه رستم است که درغرب زابل قرار دارد. در فراز این کوه تصویری از رستم پهلوان که گرزی دو سر دردست دارد، نقش بسته‌است. در دامنه‌های جنوبی آن نیز ویرانه‌های بناهای منسوب به دوره اشکانیان به جا مانده که در زمان خود بسیار با شکوه بوده‌است. زابل امروزی شهری به نسبت توسعه یافته و مجهز به انواع خدمات مورد نیاز جامعه شهری است.

جمعیت نیروی انسانی
جمعیت
جمعیت این شهر بر پایه آمار سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۰٬۶۴۲ نفر است.این آمار متعلق به شهر زابل است. براساس سرشماری سال۹۰ شهر زابل و روستا های اطراف آن برابر با۵۲۳۴۵۳ می‌باشد

نیروی انسانی
براساس برآورد انجام شده در سال ۱۳۸۲جمعیت فعال این شهرستان *(استان)۲۴۱۹۲۳نفر، جمعیت شاغل ۲۲۵۳۵۳ نفر به ترتیب روستایی و شهری ۱۰۸۴۹۷۴و ۱۰۶۵۰۳۴بوده و ترکیب اشتغال به ترتیب کشاورزی صنعت و خدمات ۲۸و۸/۲۴و۲/۴۷ درصد می‌باشد. بر همین اساس نرخ بیکاری ۲/۱۹ درصد بوده که نسبت به سال ۱۳۷۵(نرخ بیکاری ۶ درصد بوده)،۱۱۳درصد رشد داشته (۲/۱۰ درصد افزایش یافته‌است)

امور اجتماعی
سواد
میزان باسوادی شهرستان درسال۱۳۷۵برابر۵/۶۵درصدبوده که به ۷۲درصددرسال۱۳۸۲افزایش یافته‌است اما درسال۱۳۹۰ این رقم به۸۰ درصد رسیده‌است

آموزش و پرورش
در سال تحصیلی ۸۳-۱۳۸۲تعداد کل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی(بدون بزرگسالان و مراکز تربیت معلم) شهرستان ۹۵۴۷۳ نفر بوده که ۷۳/۱۷ درصد از دانش آموزان استان را تشکیل می‌دهد. از کل دانش آموزان این شهرستان ۸۵/۵۱ درصد در مقطع ابتدائی، ۱۰/۲۵ درصد درمقطع راهنمائی، ۰۲/۲۱ درصد در مقطع متوسطه و ۳۷/۱۲ درصد در مقطع متوسطه در رشته‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش مشغول به تحصیل می‌باشند.۱۹/۴۶درصد از کل دانش آموزان شهرستان زابل را دانش آموزان دختر تشکیل می‌دهند و سهم دانش آموزان مناطق روستائی نیز ۸۵/۵۱ درصد می‌باشد.

آموزش عالی
در سال تحصیلی ۸۳-۱۳۸۲ در شهرستان زابل، ۱۰۱۳۰ دانشجودر حال تحصیل بوده که از این تعداد ۷۰ در صد در دانشگاه دولتی و ۳۰ درصد در دانشگاه آزاد و پیام نور مشغول به تحصیل بوده‌اند. شماردانشجویان کنونی بیش از۱۵۰۰۰نفراست

بهداشت و درمان
شهرستان زابل از لحاظ امکانات بهداشتی و درمانی در سال ۱۳۷۵ دارای ۳ بیمارستان با ۲۲۰تخت بوده که در سال ۱۳۸۲ تعداد بیمارستان به ۲ و تعداد تخت بیمارستان نیز به ۲۴۹ رسیده‌است. همچنین در سال ۱۳۷۵ تعداد مراکز بهداشتی شهری و روستائی ۸و۲۷ مرکز بوده که این رقم در سال ۱۳۸۲به ۲۰و۳۵ مرکز افزایش یافته‌است. نسبت برخورداری جمعیت به پزشک در سال ۱۳۷۵ به ازای هر هزار نفر ۲۰ درصد بوده که این نسبت در سال ۱۳۸۲ به ۲/۲۷ پزشک رسیده‌است. طی همین سال به ازای هرهزارنفر۸/۶۵درصدتخت بیمارستان بوده که به۴/۶۶درصدتخت بیمارستانی تغییر یافته‌است.

فرهنگ و گردشگری
تنها سینمای فعال شهرستان زابل در سال ۱۳۸۷ تعطیل شد.[نیازمند منبع] همچنین تعداد کتابخانه‌های عمومی از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۲ از ۴ باب به ۵ باب رسیده‌است. از نظر سالن سخنرانی و نمایش حدود ۷۵ درصد رشد داشته و از ۴ سالن در سال ۱۳۷۵ به ۷ سالن در سال ۱۳۸۲ رسیده و تعداد مراکز فرهنگی ثابت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از ۵ مرکز در سال ۱۳۷۵ به ۵ واحد در سال ۱۳۸۲ رسیده‌است.

اماکن گردشگری و تاریخی
آتشکده کرکویه • تخت عدالت • کوه خواجه • زاهدان کهنه • قلعه سام • سه کوهه • شهر سوخته • دهانه غلامان • قلعه رامرود • قلعه خاش • قلعه مچی • قلعه تپه • قلعه رستم • قلعه کهک کهزاد • چاه نیمه • آرامگاه خواجه غلطان • زیارتگاه بی‌بی دوست •

صنایع دستی
•           پشتی و گلیم‌بافی

•           قالی‌بافی

•           توتن‌سازی (بلم‌سازی)

•           تولید ابزارآلات موسیقی

•           سوزن‌دوزی

•           کلوچه و نان‌پزی

•           حصیربافی یا خولک‌بافی

•           پرده‌بافی

•           خومک دوزی (خامه دوزی بر روی لباس مردانه)

تربیت بدنی
این شهرستان از وجود ۴ استادیوم، ۹ میدان فوتبال، ۴ زمین والیبال، ۱۰ زمین بسکتبال، ۲۸ سالن ورزشی و ۳ ورزشگاه بهرمند می‌باشد. سرانه فضای ورزشی سرپوشیده به ازای هر هزار نفر ۳۳ متر مربع و سرانه فضای ورزشی روباز ۵۷ متر مربع برای هزار نفر جمعیت است.

امور تولیدی و اقتصادی
منابع آب و خاک
در سال ۱۳۸۲ حجم آب‌های زیر زمینی در شهرستان زابل – میلیون متر مکعب بوده که معادل – درصد کل آب‌های زیر زمینی استان می‌باشد. همچنین کل منابع آبهای سطحی در این شهرستان ۹۶ میلیون متر مکعب بوده که حدود ۵۰ میلیون متر مکعب از این آب‌ها برداشت شده‌است.

کشاورزی، منابع طبیعی و دامپروری
در سال زراعی ۸۳-۱۳۸۲ سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی شهرستان زابل بالغ بر ۲۵۸۶۱ هکتار است که ۱/۱۶ درصد از سطح کشت زیر کشت استان را تشکیل می‌دهد. از این مقدار ۵۶/۱ درصد به کشت باغات و ۱/۱۶ درصد به زراعت‌های سالانه اختصاص دارد. محصولات عمده زراعی شهرستان غلات، محصولات جالیزی و نباتات علوفه‌ای می‌باشد. طی همان سال، ۱۱۸ واحد صنعتی پرورش و نگهداری دام و طیور در سطح شهرستان فعال بوده‌است. همچنین میزان تولید شیر، گوشت قرمز، گوشت مرغ و عسل به ترتیب ۳۷، ۱/۷، ۳ و – هزار تن بوده‌است. لازم به ذکر است این شهرستان دارای ۳۱۶ واحد پرورش ماهی با تولید ۱۰۸هزار تن می‌باشد.

جنگل و مرتع
در سال ۱۳۸۲ شهرستان زابل، ۴۷۴۵۹۵ هکتار مرتع وجود داشته و مقدار علوفه قابل برداشت از این مراتع صفر تن بوده‌است. مساحت جنگل‌های طبیعی شهرستان ۱۱۰۰۰ هکتار و مساحت جنگل‌های مصنوعی نیز ۱۶۳۳ هکتار می‌باشد.

صنعت و معدن
تعداد صنایع موجود شهرستان زابل ۷۲ واحد می‌باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستایی و تعداد – واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می‌باشند. درسال ۱۳۸۲ تعداد ۲ کارگاه فعال مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده‌ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارت‌اند از: کرومیت – مرمر – سنگ لاشه. سهم شهرستان از کارگاه‌های معدنی فعال استان ۳/۱۳ درصد می‌باشد. میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی – تن می‌باشد که – درصد تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده‌است.

دهانه غلامان
محوطه تاریخی دهانه غلامان در 44 کیلومتری شهر زابل و 2 کیلومتری روستای قلعه نو از توابع شهرستان زهک واقع شده است. این شهر مربوط به دوره هخامنشی است. اومبرتوشراتو پروفسور مارتیسیو توزی درباره آن چنین گفته اند: دهانه غلامان یا به عبارت دیگر دروازه بردگان با برخورداری از ابعاد و اندازه های 800 در 180 اصولا یک شهر به معنای متعارف بود که در اثر وزش باد در زیر پرده ای از ریگ روان مدفون گردیده است. مصالح به کار رفته در ابنیه مکشوفه اکثرا خشت خام به ابعاد 10 در 51 در 51 سانتیمتر و چینه است نوع خاک و اقلیم خشک محل نیز حفظ و صیانت کلی بناها را فراهم کرده به گونه ای امروزه نقشه شهری آن را می توان کلا فراهم و پیاده کرد. رویهم رفته آثار یافته شده در دهانه غلامان را می توان به شرح ذیل خلاصه کرد: 1- در قسمت شمال غرب دامنه و دهانه غلامان آثار یک معبد – که نام ساختمان مقدس شماره سه نامگذاری شده است- کشف و خاکرداری شد. ابعاد آن 45 در 45 . به صورت مربع است و در چهار گوشه آن چهار برج دیده بانی وجود دارد. برای ورود به این بنا فقط یک در، در ضلع جنوبی تعبیه شده است. بنای ساختمانی دو طبقه و ظاهرا در دو دوره مورد استفاده قرار می گرفت. 2- در قسمت شمال دهانه غلامان بنای بزرگی مشتمل بر یک حیاط مرکزی با اتاق های متعدد و در اطراف آن چهار رواق یا ایوان ستون دار قرار دارد. این بنا به شکل مربع مستطیل با ابعاد 43 در 60/53 متر دیده می شود. راه ورود به بنا تنها از دری واقع در شرق امکان پذیر است که پس از گذشتن از آن و داخل شدن به حیاط می توان از سه در، در قسمت شمال، سه در، در مشرق ، دو در ، در جنوب و بالاخره دو در ، در مغرب به این اتاق ها راه یافت. در داخل این بنای عظیم ستون های قطوری به ابعاد 110 در 110 سانتی متر وجود داشته است. در قسمت شمال و جنوب 9 ستون و در مشرق و مغرب 7 ستون در بعشی قسمت ها ستون ها در دو ردیف قرار داشتند. در داخل حیاط مرکزی سه سکوی گلی قرار دارد که ارتفاع آن کمی بیشتر از یک متر بوده و به وسیله پلکانی مرکب از چند پله به آن راه می یافتند و اکنون آثار سوختگی روی سکو های مورد بحث کاملا هویدا است. در این مکان ها اشیای سفالی، سنگ های آسیاب دستی ، اشیای کوچک چوبی و استخوان های گراز و چند اثر مهم روی گل و آثار متعدد دیگر به دست آمده است. از مهم ترین ویژگی های بنا، وجود رواق ها و ایوانهای ستون دار است با توجه به شرایط جوی و اقلیمی وجود چنین فضاهای ستونداری متناسب با محل و آب و هوای گرم و خشک بوده است. استفاده از تاق های بیضی شکل در اتاق های دهانه غلامان نیز در خور تامل و ملاحظه است. زیرا تا آنجا که از ظواهر معماری دوره هخامنشی بر می آید . سقف و پوشش ابنیه در آن عصر به ویژه در تخت جمشید، افقی و مسطح و صاف بوده است. این مساله که همزمان با ساخت تخت جمشید در سیستان ، در بنا به مقتضیات آب و هوایی و ... از اتاق های بیضی استفاده می شده. خود موضوعی بس ارزنده در روند معماری ایران به شمار می آید. استفاده از عنصر ساده گل و خشت خام به طور عمده در این مجموعه و استفاده نکردن از آجر و سنگ و سایر مصالح نیز قابل توجه است. چرا که بنایان بومی سیستان در دوره هخامنشی ، با توجه به فقدان سنگ و عدم دستیابی به آن، از گل موجود استفاده می کردند. دهانه غلامان را باید مقر حکومتی و یا به تعبیری ساتراپ نشین ناحیه زرنگ (سیستان کنونی) در مشرق ایران دانست. همزمان با کاوش های اخیر شهر سوخته در این مکان نیز حفاری صورت گرفت. حاصل هر کاوش در شهر سوخته و دهانه غلامان در موزه منطقه ای زاهدان در معرض دید عموم قرار می گیرد.

آدرس :44 کیلومتری شهر زابل و 2 کیلومتری روستای قلعه نو از توابع شهرستان زهک

شما نیز با ارسال مطالب خود، می توانید در تکمیل این نوشته، به ما کمک کنید.

منبع: ویکی پدیا/ سایتهای گردشگری داخلی       

 





» شاید این جمعه بیاید... ( سه شنبه 9 اردیبهشت 1393 )
» آریو برزن ( جمعه 5 اردیبهشت 1393 )
» قدیمی‌ترین بنای خشتی جهان ( جمعه 8 فروردین 1393 )
» ستارخان، سردار ملی ایران، دلاور مردی از آذربایجان ( دوشنبه 28 بهمن 1392 )
» میرزا کوچک خان جنگلی، سردار جاویدان ایران. ( سه شنبه 22 بهمن 1392 )
» « معجزه قرآن، دانشمند آمریكایی را مسلمان كرد ! » ( سه شنبه 22 بهمن 1392 )
» معجزه ریاضی قرآن. ( چهارشنبه 18 دی 1392 )
» گرم ترین نقطه روی زمین ( چهارشنبه 6 آذر 1392 )
» سنگ‌نبشته‌ها و فرمان داریوش برای ساخت آبراه سوئز در مصر. ( جمعه 10 آبان 1392 )
» انجیل بارنابا ( پنجشنبه 7 شهریور 1392 )
» زوپیروس سردار شجاع سپاه داریوش ( دوشنبه 17 تیر 1392 )
» علائم ظهور امام زمان(عج) ( یکشنبه 2 تیر 1392 )
» متن نامه انیشتین به آیت الله العظمی بروجردی ( پنجشنبه 23 خرداد 1392 )
» پیامبران مدفون در ایران ( سه شنبه 21 خرداد 1392 )
» نازکترین سد جهان در ایران ( سه شنبه 14 خرداد 1392 )

گردآورنده

آمار سایت




جستجو در مطالب